Artykuł Diagnoza ADHD u dziecka pochodzi z serwisu .

Kiedy rodzic słyszy słowo „relaksacja”, często wyobraża sobie leżenie z zamkniętymi oczami i spokojną muzyką w tle. Coś miłego, może trochę czasu dla siebie. W kontekście terapii dziecka relaksacja ma jednak zupełnie inny ciężar gatunkowy. To technika, która oddziałuje bezpośrednio na fizjologię układu nerwowego i stanowi fundament wielu podejść terapeutycznych — od terapii traumy, przez pracę z lękiem, po wsparcie dzieci z ADHD czy spektrum autyzmu.

Dlaczego dziecko potrzebuje relaksacji? Neurobiologia w pigułce

Każde dziecko doświadczające trudnych emocji, stresu lub przebodźcowania wchodzi w stan podwyższonego pobudzenia układu autonomicznego. Ciało uruchamia reakcję „walcz albo uciekaj” — wzrasta poziom kortyzolu i adrenaliny, napinają się mięśnie, przyspiesza oddech i bicie serca. W tym stanie kora przedczołowa — odpowiedzialna za myślenie, rozwiązywanie problemów i kontrolę impulsów — dosłownie traci łączność z centrum emocjonalnym mózgu.

Mówiąc prosto: dziecko w stanie silnego pobudzenia emocjonalnego nie jest gotowe, żeby się czegoś uczyć, rozmawiać        o uczuciach ani wypracowywać nowych strategii zachowania. Zanim jakakolwiek praca terapeutyczna przyniesie efekty, układ nerwowy musi zejść do poziomu, w którym nauka jest w ogóle możliwa. To właśnie robi relaksacja.

„Relaksacja nie jest nagrodą na koniec sesji. Jest warunkiem, który sprawia, że cała sesja może zadziałać.”

Co relaksacja daje terapeutycznie — konkretnie

Regularne stosowanie technik relaksacyjnych w pracy z dziećmi przynosi kilka dobrze udokumentowanych efektów:

Korzyści terapeutyczne technik relaksacyjnych

• Regulacja fizjologiczna – świadome spowolnienie oddechu aktywuje nerw błędny i przestawia układ nerwowy       w tryb parasympatyczny. Napięcie mięśniowe spada, tętno zwalnia, mózg „wraca do trybu myślenia”.
• Interocepcj – dziecko uczy się odczytywać sygnały własnego ciała: gdzie mieszka lęk, jak czuje się napięcie         w brzuchu, kiedy szczęka jest zaciśnięta. To kluczowe dla rozwijania samoświadomości emocjonalnej.
• Poczucie sprawczośc – kiedy dziecko odkrywa, że samo może wpłynąć na to, jak się czuje, zmienia się jego relacja z własnymi emocjami. To fundament regulacji emocji i odporności psychicznej.
• Bezpieczna baza na sesji – rutyna relaksacji sygnalizuje ciału i umysłowi, że to przestrzeń bezpieczna. Obniżona czujność pozwala dotknąć trudniejszych tematów bez przytłoczenia.
• Wspomaganie przetwarzania traumy – stabilizacja somatyczna jest warunkiem wstępnym każdej pracy                  z traumatyczną pamięcią, co wprost podkreśla model fazowy terapii traumy.
• Przeniesienie do codzienności – techniki wyuczone w gabinecie dziecko może stosować samodzielnie w domu, szkole, na przerwie. To narzędzie, które zostaje na całe życie

Techniki stosowane w pracy z dziećmi

Wybór metody zależy od wieku dziecka, jego profilu trudności      i preferencji. Dobry terapeuta nie stosuje jednej techniki dla wszystkich — dopasowuje           i często twórczo łączy różne podejścia.

🌬️ Ćwiczenia oddechowe

Oddech jest jedyną funkcją autonomiczną, którą możemy świadomie kontrolować. Techniki takie jak „oddech żółwia”, „oddech 4-7-8″ czy oddychanie przez słomkę przynoszą efekty już po kilku próbach.

🦁 Progresywna relaksacja mięśni (PMR)

Naprzemienne napinanie i rozluźnianie grup mięśniowych uczy dziecko odróżniać napięcie od rozluźnienia.

W pracy z dziećmi bywa opowiadana jako historia: „napnij się jak lew, a teraz opadnij jak szmaciana lalka”.

🌳Wizualizacja i wyobraźnia kierowana

Podróż do „bezpiecznego miejsca” angażuje te same obszary mózgu, co prawdziwe doświadczenie. Buduje wewnętrzny zasób, do którego dziecko sięga poza gabinetem — w chwilach lęku czy przeciążenia.

🖐️Uważność i grounding

Techniki zakorzenienia w „tu i teraz” (np. 5-4-3-2-1) przerywają spiralę ruminacji i są szczególnie cenne w pracy z lękiem i dysocjacją.

🎵 Relaksacja z muzyką i ruchem

Rytm muzyczny synchronizuje się          z rytmem biologicznym ciała. Połączony z powolnym, świadomym ruchem (joga dla dzieci, taniec swobodny) daje wyjście dla energii przy jednoczesnym uspokajaniu układu nerwowego.

🐢Bajki i opowiadania relaksacyjne

Narracja to naturalny język dziecka. Opowiadania terapeutyczne przemycają treści regulacyjne przez metaforę — bez oporu, jaki mogłoby wywołać bezpośrednie ćwiczenie.

Relaksacja a wiek dziecka — co działa i kiedy

Możliwości poznawcze i emocjonalne dziecka zmieniają się dynamicznie wraz z wiekiem. Techniki relaksacyjne muszą być dostosowane do etapu rozwojowego.

3-5 lat

Bajki relaksacyjne, proste obrazy mentalne, naśladowanie ruchów terapeuty, zabawa w „balonik” (oddychanie). Relaksacja przez ciało i zmysły, bez abstrakcyjnych instrukcji.

6-9 lat

PMR w formie zabawowej (naśladowanie zwierząt), wizualizacje z bohaterem, prostsze techniki uważności, oddychanie z pomocą pomocy wizualnych (karta oddechu, koło uważności)..

10-12 lat

Pełna PMR, techniki 4-7-8, wprowadzenie koncepcji interocepcji i samoobserwacji. Dziecko zaczyna rozumieć mechanizm — co wzmacnia motywację i poczucie sprawczości.

13+ lat

Formalna mindfulness (MBSR), techniki oddechowe z neurofizjologicznym wyjaśnieniem, skan ciała (body scan), dziennik napięcia. Nastolatki cenią wiedzę o tym, „dlaczego to działa”.

Kiedy relaksacja jest szczególnie ważna?

Zaburzenia lękowe

Lęk żyje w ciele. Dzieci z lękiem uogólnionym, fobią szkolną czy OCD często permanentnie funkcjonują w stanie podwyższonego pobudzenia. Techniki relaksacyjne uczą ich, że sygnał alarmowy można wyciszyć — i że to naprawdę działa.

ADHD i trudności z regulacją

U dzieci z ADHD kora przedczołowa ma utrudniony dostęp do hamowania impulsów. Regularne ćwiczenia relaksacyjne i uważności — potwierdzone licznymi badaniami — poprawiają zdolność do zatrzymania się przed impulsywną reakcją. Nie zastępują leczenia, ale są cennym jego uzupełnieniem.

Trauma i PTSD

Stabilizacja somatyczna jest pierwszym etapem każdej pracy z traumą. Zanim dziecko będzie mogło opowiedzieć swoją historię, musi poczuć, że jest bezpieczne w swoim ciele — tu i teraz. Relaksacja buduje tę bazę krok po kroku.

Ból psychosomatyczny

Bóle głowy, brzucha, napięciowe bóle mięśni często towarzyszą stanom emocjonalnym, których dziecko nie umie jeszcze wyrazić słowami. Praca z ciałem przez relaksację zmniejsza objawy somatyczne i daje dziecku nowy język do komunikowania wewnętrznych stanów.

Rola rodziców — praktyka poza gabinetem

Terapeuta może pokazać technikę, ale to codzienność w domu decyduje o tym, czy stanie się nawykiem. Rodzice, którzy uczą się razem z dzieckiem ćwiczeń relaksacyjnych, robią coś podwójnie cennego: wzmacniają efekt terapii i sami ćwiczą regulację emocji — bo układ nerwowy dorosłego opiekuna wpływa bezpośrednio na układ nerwowy dziecka (ko-regulacja).

„Dzieci nie uczą się regulować emocji przez mówienie im, żeby się uspokoiły. Uczą się, obserwując i doświadczając spokoju razem z kimś, kto je kocha.”

Warto zatem, żeby rodzice pytali terapeutę: „Co możemy ćwiczyć w domu?” i traktowali relaksację jako część wspólnej rodzinnej higieny psychicznej — nie jako kolejny obowiązek, ale jako czas razem, który ma sens.

Na koniec — relaksacja nie jest „wyluzowaniem się”

Relaksacja w terapii dziecka to świadoma, ukierunkowana interwencja, oparta na wiedzy neurobiologicznej i doświadczeniu klinicznym. Wymaga od terapeuty umiejętności dostosowania techniki do dziecka, wyczucia momentu i cierpliwości — bo pierwsze próby bywają nieporadne, a dziecko może się śmiać, kręcić albo mówić, że to nudne.

Ale kiedy po kilku sesjach ośmiolatek, który miał panikę przed szkołą, sam mówi: „Zrobiłem oddech żółwia i pomogło” — to jest właśnie ten moment, dla którego warto.

Artykuł Relaksacja w terapii dziecka – jak wspiera emocje i wyciszenie pochodzi z serwisu .

Artykuł Mowa dziecka – od pierwszego płaczu do pierwszej klasy pochodzi z serwisu .

Artykuł Dręczenie i prześladowanie dziecka – techniki wsparcia i pomocy pochodzi z serwisu .

Artykuł Wpływ technologii cyfrowej na zdrowie psychiczne dziecka pochodzi z serwisu .

Samookaleczenia dzieci i młodzieży

Samookaleczenia to trudny temat. Są jedną z form autoagresji, czyli agresji skierowanej „do wewnątrz”. Myśląc samookaleczeniach łatwo ulec stereotypom. Należy jednak traktować takie zachowania jako wołanie  o pomoc.

Autoagresja – czyli celowe  działanie na własną szkodę często oceniane jest przez otoczenie jako negatywne – często jako próba manipulowania innymi lub wyraz bezmyślności, czy cynicznej próby zwrócenia na siebie uwagi. Z uwagi na to, iż osoby okaleczające się podejmują te działania świadomie i intencjonalnie, otoczenie myśli, że ma nad tym kontrolę. Niestety często jest inaczej. Samookaleczanie często jest sygnałem, iż w życiu młodego człowieka dzieje się coś, z czym nie potrafi dać sobie rady.

Samookaleczenia nie występują raczej jako problem wyizolowany. Są często symptomem głębszych trudności. Nie pojawiają się nagle. Często młody człowiek szuka wcześniej innych sposób rozładowania napięcia.

Tendencji do autoagresji bezpośredniej – okaleczeń, może towarzyszyć również:

– autoagresja pośrednia – prowokowanie agresji innych, poddawanie się agresji,

– autoagresja werbalna – krytyka siebie i swojego zachowania, zaniżanie własnej wartości,

– zaburzenia łaknienia – objadanie się, bulimia, anoreksja,

– uzależnienia,

– obgryzanie paznokci,

– wyrywanie sobie włosów itp.

Autoagresja najczęściej przybiera formę płytkich lub głębokich ran ciętych za pomocą żyletki, silnego drapania, pocierania, gryzienia skóry, połykania ostrych przedmiotów, przypalania, uszkadzania fragmentów ciała, samodzielnie wykonywanych tatuaży itp. U młodszych dzieci częściej obserwuje się uderzanie o ściany, gryzienie się, uderzanie głową o ściany, bicie się po głowie ostrymi przedmiotami. Okaleczenia młodzieży najczęściej pojawiają się na nadgarstkach, przedramionach lub udach. Widoczne rany mogą być formą wołania o pomoc.

Dlaczego dzieci i nastolatki się okaleczają?

Warto zrozumieć przyczyny okaleczeń, aby móc właściwie reagować.

Samookaleczenia najczęściej są skutkiem odczuwania psychicznego bólu, poczucia winy i napięcia, a także nienawiści do siebie, gniewu, lęku, rozpaczy – uświadamianych lub nie. Pojawiają się wówczas, gdy jednostka nie potrafi w inny sposób rozładować trudnych emocji i radzić sobie z ich przyczyną. Okaleczają się najczęściej osoby, które nie potrafią wyrazić emocji i potrzeb.

Samookaleczenia są formą wołania o pomoc a jednocześnie sposobem rozładowania frustracji i napięcia. Nie mają charakteru suicydualnego, lecz w skrajnych przypadkach mogą zakończyć się śmiercią.

Najczęstszą przyczyną okaleczeń i innych zachowań autoagresywnych uznaje się uraz psychiczny doznany w dzieciństwie (wykorzystanie seksualne, przemoc w rodzinie, bycie świadkiem przemocy, niewłaściwe postawy rodzicielskie – zaniedbywanie, odrzucenie, rygoryzm, nadopiekuńczość. Samookaleczenia mogą być też próbą ukarania siebie, np. za rozwód rodziców, za to, że nie potrafię obronić mamy przed tatą itp. U nastolatków jako przyczynę podaje się również odrzucenie ze strony rówieśników, samotność, toksyczny związek.

Dlaczego tak trudno przestać się okaleczać?

Za utrzymanie tendencji do samookaleczeń i zwiększenia ich intensywności odpowiadają uzależniające mechanizmy biochemiczne. W momencie okaleczania, osoba zazwyczaj nie czuje bólu, ale ulgę, a nawet euforię. Wydzielają się wówczas endorfiny, które redukują napięcie i poprawiają samopoczucie w sposób natychmiastowy. Objawy zaprzestania okaleczeń mogą przypominać symptomy odstawienne u osób uzależnionych od narkotyków.

Samookaleczenia mogą być objawem towarzyszącym depresji, schizofrenii, czy chorobie afektywnej dwubiegunowej, a także symptomem zaburzenia osobowości typu borderline (osobowość z pogranicza). Choć diagnozy te rzadko stawiane są u dzieci, w tym okresie często możemy zaobserwować pierwsze oznaki pojawiającej się choroby lub zaburzenia osobowości.

Mimo, iż okaleczenia pomagają w poczuciu chwilowej ulgi, po chwili przyjemności przychodzi moment nienawiści wobec siebie. Wielu nastolatków deklaruje nieumiejętność przerwania spirali okaleczeń.

Jak reagować, gdy dziecko się okalecza?

Problem okaleczeń jest zbyt poważny, aby próbować zaradzić mu „domowymi sposobami”. Wiedząc, jak  trudna jest sytuacja dziecka okaleczającego się, należy unikać:

1. Ignorowania – wygaszenie nie jest skuteczną metodą w tym przypadku, a ignorowanie autoagresji przez otoczenie pogłębia i nasila tendencje do okaleczeń,
2. Zakazywanie, kazania – opierają się na przekonaniu, iż dana osoba jest w stanie przerwać okaleczanie się; kary możemy stosować jedynie po wcześniejszej konsultacji ze specjalistą, który określi czy i jakie kary będą zasadne. Stosuje się je rzadziej w przypadku samookaleczeń,
3. Wyśmiewanie, szantaż emocjonalny, ultimatum, nacisk psychiczny – pogłębiają cierpienie dziecka, poczucie wyobcowania,

Właściwa i konstruktywna reakcja na samookaleczenia powinna:

– być daleka od stereotypów i uprzedzeń,

– pozbawiona emocjonalnych i oceniających reakcji,

– pozbawiona gniewu, irytacji i dramatyzowania,

– być stabilna emocjonalnie,

– empatyczna,

– emocjonalnie otwarta,

– życzliwa,

– pozbawiona ocen,

– oparta bardziej na wysłuchaniu, niż dawaniu rad.

Jak rozpocząć rozmowę z dzieckiem, które się okalecza?

Należy zapewnić dziecku komfort i dyskrecję. Skonsultować się z psychologiem, psychoterapeutą, pedagogiem szkolnym lub lekarzem psychiatrą. Rozmowa powinna mieć charakter zachęcający do niej, bez natłoku pytań. Można opisać wprost nasze obawy w związku z tym, iż zauważyliśmy okaleczenia. Celem rozmowy powinno być zdobycie jak największej ilości informacji o sytuacji dziecka, przy jednoczesnym okazaniu zrozumienia i wsparcia. Początkowo dziecko może nie powiedzieć o swoich problemach, należy więc działać delikatnie i wyczekać odpowiedni moment, np. po kilku dniach na powrót do rozmowy. W rozmowie należy okazywać autentyczną sympatię i troskę. Dziecko lub nastolatek może być opryskliwy i nie chcieć rozmawiać – wówczas należy podkreślić to, iż dostrzegamy jego wzburzenie i nie będziemy brać tego do siebie.

Np. „Zauważyłam/em ostatnio, że masz świeży strupek na nadgarstku, a obok blizny. Zaniepokoiło mnie to i chcę z Tobą porozmawiać. Jeśli przeżywasz trudne chwile, masz jakieś kłopoty, jestem tu po to, aby Ci pomóc. Opowiesz mi, skąd masz te blizny?”

Jeśli zaobserwujemy problem u swojego dziecka, należy niezwłocznie zwrócić się do specjalisty.

Samookaleczenia to poważny problem, który wymaga często długotrwałej psychoterapii i farmakoterapii. Problem zaniedbany będzie narastał.

Kamila Lichosik

Artykuł Okaleczenia – jak reagować, żeby nie zaszkodzić pochodzi z serwisu .

mgr Agata Bańczyk

Masturbacja dziecięca – jak sobie z nią radzić?

Freudowska teoria rozwoju psychoseksualnego

Seksualność dziecięca może wydawać się dość kontrowersyjnym tematem. Tymczasem jest to zjawisko normatywne, istotne na poszczególnych etapach rozwojowych. Ważną z perspektywy tej problematyki postacią jest Sigmunt Freud, twórca nurtu psychoanalitycznego. W swoich pracach Freud promował podejście podkreślające, że dzieciństwo jest okresem kluczowym dla kształtowania się osobowości oraz zachowań przejawianych w dorosłości.

Freudowska teoria rozwoju psychoseksualnego dzieli okres dzieciństwa na pięć stadiów. Nieprawidłowe „przejście” któregoś z nich może sprawić, że rozwój jednostki zatrzyma się na konkretnym stadium lub rozwinie się fiksacja. W obu przypadkach objawy niepowodzenia mogą wpływać na życie dorosłe.

Z perspektywy teorii Freuda za szczególny czas, gdy w dziecku wzrasta zainteresowanie seksualnością, można uznać stadium falliczne, przypadające na okres pomiędzy 3. a 6. rokiem życia. Zachowania dominujące na tym stadium będą miały na celu stymulację sfer erogennych. Na tym etapie sferą erogenną (dającą wyjątkową przyjemność) stają się zewnętrzne narządy płciowe – penis i łechtaczka. Zarówno u chłopców, jak i dziewczynek penis staje się organem, które powoduje szczególne zainteresowanie. Jego brak jest przez dzieci postrzegany jako niedostatek.

Identyfikacja tożsamości seksualnej przebiega poprzez identyfikację z rodzicem tej samej płci. Jej przejaw jest zauważalny w zabawach, podczas których dzieci odgrywają role męski lub żeńskie, jako proces utożsamiania się z matką bądź ojcem.

Zainteresowanie narządami płciowymi będzie miało odzwierciedlenie w zabawach. Przykładem może być „zabawa w doktora”- jedno z dzieci przyjmuje rolę doktora, a drugie pacjenta, który musi się rozebrać, aby doktor mógł go przebadać. W tego typu zabawach dzieci poznają swoje ciała – istniejące pomiędzy nimi podobieństwa oraz różnice. „Badania lekarskie” mogą odbywać się zarówno pomiędzy dziećmi tej samej oraz przeciwnej płci.

Rozmowy z dzieckiem o seksualności

W tym czasie mogą pojawiać się pytania budzące w rodzicach zakłopotanie, np. Dlaczego dziewczynki nie maja penisa? Zmieszanie oraz zbywanie dziecka może mieć odwrotny skutek – dziecko zacznie częściej prezentować zachowania nawiązujące do sfery seksualnej, aby prowokować rodziców, u których dostrzegły dramatyczną reakcję.

Dlatego fakt czy rodzic podejmie z dzieckiem rozmowę na temat seksualności oraz sposób, w jaki to zrobi, są istotną kwestią. Dziecko w każdym wieku można wytłumaczyć podstawowe różnice pomiędzy ciałem kobiety a mężczyzny. Przy każdej rozmowie podejmującej ten ważny temat rodzic powinien zachować spokój oraz cierpliwie wysłuchać dziecka.

Cenny wyznacznikiem rozmowy o seksualności jest dostosowanie się do tempa dziecka – dozowanie informacji do tych, które w tym czasie jest w stanie przyjąć. Gdy będzie gotowe zacznie zadawać kolejne pytania dotyczące seksualności człowieka. Nie należy unikać tematu podjętego przez dziecko, lecz jednocześnie uświadamiać je stopniowo. Jest to ważne ponieważ pytania zadawane przez dziecko często są wynikiem etapu rozwojowego, na którym się znajduje. Dlatego podążanie za dzieckiem może pomóc w budowaniu naturalnego i swobodnego podłoża do odnajdywania się przez nie we własnej seksualności. 

Wprowadzanie dziecka w tematykę seksualności w pewnością może wiązać się z poczuciem skrępowania, a nieraz wręcz budzić opór. Jednak należy pamiętać, że jest to obszar ważny z perspektywy całościowego rozwoju. Dlatego ważna jest postawa, jaką rodzic będzie przyjmował oraz ciepła i swobodna atmosfera, podejmowanej w tej kwestii rozmowy.

BIBLIOGRAFIA:

M. Nowak, A. Gawęda, M. Janas-Kozik, Fizjologiczny rozwój psychoseksualny dzieci i młodzieży, „Seksuologia Polska”, 2010, 8(2), s: 64-70

Artykuł Seksualność dziecięca pochodzi z serwisu .

Czy rozmowa w ogóle jest potrzebna?

Należy liczyć się z tym, że dzieci przeżyją szok dowiadując się o rozwodzie. Jeśli nie spodziewały się rozstania rodziców, zapewne będą przerażone i zaskoczone. W tym momencie rozpada się ich świat, a wyobraźnia podsuwa najczarniejsze scenariusze dotyczące przyszłości. Wspomnienie to zostaje w pamięci na całe życia. Dzieci nie akceptują często rozstania rodziców, mogą chować żal do obojga rodziców lub tego, które uznało winne za rozwód. Często to myślenie zmienia się dopiero w momencie zetknięcia się z problemami we własnym związku.

W sytuacji rozwodu nadchodzą zmiany, które rodzą lęk przed przyszłością dziecka. Dlatego też rozmowa jest konieczna i powinna zawierać rzetelne informacje dotyczące organizacji życia dziecka oraz zapewnienia o miłości i trosce. Powinna również uwzględniać potrzeby dziecka.

Kiedy pojawia się decyzja o rozwodzie, warto przeprowadzić rozmowę jak najwcześniej, ograniczyć czas trzymania w niepewności i strachu dzieci. Odkładanie rozmowy z dzieckiem nie pomoże mu uniknąć cierpienia związanego z rozwodem. Zawiedzone nadzieje przynoszą ból wszystkim członkom rodziny i stanowią okazję do poznania siebie. Zmuszają nauczenia się tego w jaki sposób przejść żałobę, aby osiągnąć równowagę wewnętrzną – dopuścić do siebie uczucia, po czym je odsunąć.

Wskazówki pomocne w przygotowaniu się do rozmowy:

• Dobierz słowa, które dziecko zrozumie

• Lepiej rozmawiać razem czy osobno?

Lepiej kiedy mama i tata tworzą wspólny front razem i wspólnie rozmawiają o swoich planach z dziećmi. To najlepsze rozwiązanie. Pokazuje dziecku, iż rodzice wspólnie podjęli decyzję i potrafią się porozumieć. Najważniejszym jest tu – nie obwinianie siebie nawzajem. Jeśli tak się stanie, dzieci nie muszą  wysłuchiwać strasznych historii krzywd oraz stawać za którymś z rodziców. Nie czują się obciążone winą za rozstanie. Nabierają przekonania, że mimo rozwodu rodzice zadbają o nie i będą potrafili się porozumieć, a to bardzo ważne, choć nie zawsze możliwe. Rozmowa powinna odbyć się w bezpiecznym miejscu, dziecko w efekcie może wybiec, trzasnąć drzwiami lub rozpłakać się. Przestrzeń wokół powinna umożliwić dziecku wyrażenie emocji bez osób trzecich.

• Co zostanie takie samo, co się zmieni?

Przygotowując się do rozmowy z dzieckiem pamiętaj o jego punkcie widzenia. Dziecko potrzebuje informacji o tym, jak zmieni się jego życie. Ważne jest zatem uwzględnienie wielu szczegółów dotyczących zasad – kto będzie je zawoził i odbierał ze szkoły, czy zmieni się harmonogram zajęć dodatkowych, kto pomoże w lekcjach, jak może skontaktować się z rodzicem za którym tęskni. Spróbujcie odnaleźć plusy i minusy nowej organizacji życia. Pojawią się również pozytywne aspekty sytuacji – mniej kłótni, koniec z napiętą atmosferą, spokój, nieutrudniony kontakt z  mamą lub tatą.

• Małżeństwo i rodzicielstwo

Wytłumacz dziecku różnicę pomiędzy małżeństwem i rodzicielstwem. Pewne rzeczy się zmieniają/rozpadają, jak małżeństwo, jednak rodzicielstwo zostaje bez zmian. Trzeba wytłumaczyć dziecku, że mama i tata zawsze będą ze sobą związani i zawsze będą dbali o nie, mimo rozstania. Rodzicami jest się na całe życie. Odpowiedzialność za te role trwa również po rozwodzie.

• Proste wyjaśnienia oparte na faktach

WAŻNE – nie musisz wprowadzać dziecka w przyczynę rozwodu! Jest to niewskazane, aby informować dziecko o intymnych sprawach dorosłych, tj. zdrady, nieporozumienia na tle finansów, wartości, przekonań itp. Unikaj mówienia źle o współmałżonku. Wystarczy wyjaśnienie, iż nie zgadzacie się w wielu kwestiach, różnicie się, a w waszym związku jest więcej nieszczęścia niż szczęścia.

Dziecko patrzy na rodzica, jako na ojca lub matkę, nie jako męża lub żonę. Tak powinno pozostać. Mówiąc źle o partnerze odpychasz od siebie córkę/syna i szukasz sojusznika w walce z drugą najważniejszą osobą w jego życiu. Nie mieszaj ról małżeńskich i rodzicielskich.

• Trzy informacje na raz

Rozmowy dotyczące rozwodu nie przebiegają podczas jednego spotkania. Proces rozwodowy trwa zwykle długo, co przeciąga sytuację niepewności. Po rozstaniu przed dzieckiem stają nowe wyzwania. Nie sposób wytłumaczyć je wszystkie dziecku w jednej rozmowie. Staraj się, aby w każdej z nich były 3 informacje. Więcej może być dla dziecka nie do przyjęcia.  Poniżej opisane zostały przykłady takich „trójek”, które można wykorzystać lub stworzyć swoje:

• Miłość i wsparcie

Zapewniaj dziecku o miłości. Spróbuj nabrać sił, aby być dla niego wsparciem. Nie bagatelizuj i nie krytykuj. Uważnie dobieraj słowa. Doceniaj dziecko i chwal. Spraw, aby nie czuło się winne sytuacji rozwodu, pozwól na wyrażenie uczuć. Używaj dobrych i pozytywnych słów. Okazuj wsparcie w sytuacji, gdy zachowuje się źle i odrzuca Cię, smuci i cierpi. Kiedy cierpi wskaż wskazówki co może zrobić, by poczuć się lepiej. Powiedz po czym rozpoznać emocje, zachęcaj do zadawania pytań. Nastolatka zapytaj o to, co wzbudza w  nim wściekłość, lęk lub smutek. Zaakceptuj to i  opowiedz o tym, co sam czujesz.

• Pomóż dziecku poznać emocje

Naucz dziecko rozpoznawać i rozumieć, to co czuje. Opisuj fizyczne objawy emocji, np. smutek wiąże się z płaczem, uściskiem w gardle, uściskiem w klatce piersiowej, złość – przyspieszonym oddechem, zaczerwienieniem na twarzy, zaciśniętymi mięśniami, tęsknota – bólem brzucha itp. Wykorzystaj wiedzę o swoim dziecku i przypomnij mu jak objawiają się u niego dane emocje.

• Czy rozmawiać również z młodszymi dziećmi?

Unikaj sytuacji, w której spośród rodzeństwa wyjawisz prawdę tylko starszemu dziecku. Jest to niezwykle obciążające dla starszego dziecka. Zachowanie tajemnicy pochłania energię, podobnie jak opieka stanem emocjonalnym młodszego rodzeństwa. Młodsze natomiast otrzymuje wtedy przekaz – „nie poradzisz sobie z tym”, a i tak będzie musiało zmierzyć się z nową sytuacją. Odmienne traktowanie jest dla dzieci zawsze jest przykre!

• Dbaj o siebie

To bardzo ważne, aby pokazać dziecku jak dbać o siebie, aby samemu mieć siły na opiekę nad dzieckiem oraz po to, by samo nauczyło się dbałości o siebie. Wysypiaj się, dobrze się odżywiaj, pamiętaj o aktywności fizycznej, spędzaj czas z osobami, które są miłe i pozytywne, kontroluj czas zamartwiania się,  skupiaj się na rzeczach, które Cię otaczają, zaangażuj się w pomoc innym w formie drobnych małych uczynków, często się uśmiechaj.

• Jak rozmawiać z nastolatkiem?

Okres dorastania jest nie lada wyzwaniem dla każdego chłopca i dziewczyny. Jest to czas dużych zmian w wyglądzie, osobowości. Nawet w idealnych warunkach porozumiewanie z rodzicami zaburzają zmiany nastroju, trudności w rozumieniu i wyrażaniu emocji oraz słabsze zdolności komunikacyjne oraz bunt. W rozmowie z nastolatkiem należy zachować spokój, niezbyt mocno wpatrywać się w oczy, usiąść na rogu stołu i bacznie obserwować jego reakcje. Im bardziej wasze dziecko jest wzburzone – krzyczy, wyraża żal lub pretensje, tym bardziej potrzebuje waszego wsparcia. Musi poczuć, że je wysłuchacie mimo jego przesadnych reakcji.  Sprawdźcie, czy dobrze zrozumieliście, co czuje dziecko parafrazując. Zapytajcie „Czy dobrze zrozumiałem, że…?” Wysłuchane i zrozumiane będzie chętniej wracało do rozmowy.  Pozwólcie nastolatkowi samodzielnie wracać do rozmowy w każdej chwili. Pozwólcie mu samodzielnie znajdować sposoby rozwiązywania swoich problemów, nie spiesząc się z podawaniem pomysłów lub recept. Zaoferuj swoją obecność i gotowość do pomocy. Staraj się nawet swojemu dojrzałemu dziecku powtarzać, że je kochasz, a wasza miłość jest wystarczająco silna, aby sprostać każdej sytuacji.

• Słowa czy czyny?

Bądź spójny. Potwierdzaj czynami, to co mówisz.  Baw się z dzieckiem, rozmawiaj z nim, razem gotujcie, wychodźcie do kina lub ZOO. Pokaż dziecku, iż możecie wiele rzeczy robić razem mimo rozwodu, a świat jest piękny. Pojawią się wtedy przyjemne emocje, które wpływają na poczucie bezpieczeństwa u dziecka i utrwalają wartości. Codzienna rutyna pomoże dziecku poczuć się bezpiecznie, zadbaj o nią i w miarę możliwości spróbujcie wprowadzić w obu domach te same warunki.

• Podsumowanie

Zastanów się po rozmowie, co poszło dobrze a co źle? Jak jeszcze mogę sobie pomóc? Na ile jestem w stanie wesprzeć swoje dziecko? Jakie emocje pojawiły się u niego, a jakie jeszcze mogą wystąpić? Które zachowania i słowa go uspokoiły? Jakich informacji potrzebowały dzieci, by czuć się pewnie?

Jeśli potrzebujesz wsparcia w tej trudnej chwili, zwróć się o pomoc do specjalisty, który pomoże Ci przejść ten etap twojego życia.

Powodzenia!

Artykuł Co powiedzieć dziecku o rozwodzie? pochodzi z serwisu .

Artykuł Podsumowanie informacji o wojnie pochodzi z serwisu .

BĄDŹ POZYTYWNY

Zasady dotyczące nagród:

– zachowanie dziecka musi być warte podejmowanego wysiłku,

– dziecko musi być w stanie konsekwentnie kontrolować swoje zachowanie,

– rodzice są w stanie konsekwentnie wprowadzać plan w życie,

– jest to problem dziecka,

– nagroda musi dawać szansę na zmianę zachowania (za pomocą kar nie zwalczy się zapominalstwa),

– dzieci o specjalnych potrzebach wymagają natychmiastowych nagród oraz komentarzy swojego postępowania,

– większość osób pociągają najbardziej atrakcyjne bodźce,

– ustanowione zasady należy zwięźle powtarzać przed zastosowaniem,

– nagrody wymagają częstych zmian, aby zachować moc,

– obietnicą nagrody może być propozycja wspólnej zabawy.

Pamiętaj, że negatywne wzmocnienie nie poprawia postawy dziecka – groźby zmieniają zachowanie dziecka, lecz nie wpływają na motywację wewnętrzną.

Unikaj nakręcania „spirali niechęci” – unikaj sytuacji, w której obie „strony” gotowe są wyrecytować litanię wzajemnych pretensji. Ktoś musi najpierw wyrwać się z tego zaklętego kręgu i raczej nie będzie to dziecko. Rodzic powinien wykonać pierwszy krok i nie oczekiwać natychmiastowych rezultatów oraz wdzięczności. Niechęć i gniew mogą uzależnić.

Nie bądź „złym gliną” – stosując kary nie bądź złośliwy. Złośliwość rodzi niechęć. Kara sama w sobie wystarcza.

Unikaj 4 grzechów głównych wg dr Phelana:

– Nie naprzykrzaj się

– Nie pouczaj

– Nie kłóć się

– Nie udzielaj nieplanowanych, spontanicznych „rad”

Unikaj kłótni – zrezygnuj z obwiniania – unikaj kłótni opartych na poszukiwaniu winnego. Np. „Przykro mi, że miałeś pecha i nie zdążyłeś na czas wrócić do domu. Musisz teraz ponieść konsekwencje, które razem uzgodniliśmy, takie są zasady”.

Krytykuj zachowanie, nie osobę.

• Unikaj debetu na koncie relacji z dzieckiem – wyobraź sobie, że twoja relacja z dzieckiem to konto bankowe, na którym umieszczasz dobre i złe chwile. Twoim celem jest wyjście na plus. Dbaj o to, aby nie stracić okazji do pozytywnych przeżyć. Podejmując interakcje z dzieckiem, zawsze pytaj siebie „czy to, co chcę powiedzieć lub zrobić wzbogaci czy też uszczupli moje konto? Czy nie jestem na drodze do ponownego wpadnięcia w spiralę niechęci?  
• Pamiętaj, że kara nie jest okazją do pognębienia dziecka, ale szansą na poprawienie jego przyszłych relacji – celem kary nie jest wyrównanie rachunków, ani też pognębienie dziecka. Skromna, natychmiastowa kara, jak również kara wydłużona w czasie odniosą ten sam skutek. Nie warto nakręcać spirali niechęci. Jeśli musisz zastosować karę, zrób to natychmiast i w kontrolowany sposób.
• Ofiaruj pomoc w chwili, gdy jest potrzebna – dzieci pragną wsparcia w chwilach słabości, a nie komentarzy po fakcie. Przeważnie dzieci wiedzą, co mają zrobić, ale nie potrafią zrealizować tego planu. Wiedzą, że powinny przyjść na zajęcia przygotowane, i zdają sobie sprawę, ze jeśli nie zrobią zadania dostaną złą ocenę. Częściej jednak nie wiedzą, co z tym zrobić. Karanie ich za to porównywalne jest do karania dziecka z dysleksją do mylenia „b” z „d”. Kiedy zrozumiemy, iż kary nie działają, będziemy w stanie pomóc dziecku, przez okazanie wsparcia w chwilach, gdy tego potrzebuje, zamiast dziwić się, że coś mu się nie udaje.

Czasami bycie pozytywnym nie wystarcza…

BĄDŹ SPOKOJNY

Miej łagodzący, a nie zaogniający wpływ – kiedy do głosu dochodzi gniew lub strach, daj wszystkim chwilę oddechu Pamiętaj, że chwili odpoczynku potrzebuje także rodzic. Poważna dyskusja może odbyć się tylko w spokojnej atmosferze. Pamiętaj, że negatywne zachowanie dziecka zazwyczaj spowodowane jest tym, że dziecko traci kontrolę, a nie jego złą wolą. W przypadku dzieci wybuchowych pierwszy krok to zatrzymanie. Twoim celem jest zapobieganie zbyt gwałtownym atakom. Przewidujemy problemy i staramy się wyjść im naprzeciw – zatrzymujemy się, uspokajamy i negocjujemy, jeśli to możliwe.

Stosuj Plan B:

• Unikaj dużych kłótni, zanim się rozpoczną – kiedy coś zaczyna się źle układać, skieruj dziecko ku prawidłowemu zachowaniu zamiast je krytykować.
• Samemu decyduj o kłótniach – czy dana różnica zdań jest warta pogorszenia relacji z dzieckiem? Pamiętaj, że to nie wojna. Zastanów się, co chciałbyś żeby Twoje dziecko zapamiętało…
• Ostrzegaj o przechodzeniu do kolejnej czynności – omawiaj plany z wyprzedzeniem i ostrzegaj dziecko o zmianach. Niech młody człowiek powtórzy na głos warunki, na które przystał. Dobrze jest też negocjować z dzieckiem. Odrobina cierpliwości z Twojej strony może pomóc uniknąć niepotrzebnego konfliktu.
• Patrz na „prędkościomierz stresu” – zapobiegaj sytuacji, gdy poziom stresu będzie zbyt wysoki na to, aby jakikolwiek rodzaj interwencji był skuteczny. Lepiej zapobiegać, niż ponosić konsekwencje wydarzenia.

„Po prostu się zatrzymaj” – klucz zarówno dla dziecka, jak i Ciebie – kiedy się uspokoisz, właściwa reakcja na zachowanie dziecka wyda Ci się niemal oczywista. Proponuj dziecku uspokojenie, tłumacz mu, że nie jest ono karą. Sam również znajdź sobie relaksującą czynność. Kiedy się zatrzymacie, przypomnij dziecku ustanowioną zasadę postępowania, po czym się wycofaj. Wróć później, kiedy się uspokoicie.  Spokojnie przypomnij dziecku zasadę postępowania lub czynność, która ma nastąpić i zakończ dyskusję.

Zachowaj spokój – zachowaj spokój, a kiedy go osiągniesz – negocjuj z dzieckiem. Opiekunowie powinni dawać przykład kompromisu, nie braku elastyczności. Cóż jest złego w pozwoleniu dziecku na poszukiwanie rozwiązań? Nie powoduje to utraty kontroli dorosłego. Dorosły zawsze może zdecydować, jaki rodzaj kompromisu można zaakceptować.

Do dzieła! To takie proste 😊

Artykuł Jak zmieniać zachowanie dziecka pochodzi z serwisu .